Gonartroz Dizde Kireçlenme Hastalığı
Gonartroz (dizde kireçlenme) hastalığı yaşla birlikte diz eklem kıkırdağının aşınmasıdır. Bu hastalık sadece yaşlanmaya bağlı olabileceği gibi bazen travma sonrası ve romatizmal hastalıklar nedeniyle de oluşabilmektedir. Bu hastalara total diz protezi ameliyatı yapılmaktadır. Bozulmuş eklem kıkırdak yüzeylerine, ağrısız eklem hareketi için üretilmiş metal parçalar kaplanarak ve metaller arasına polietilen koyularak yapay bir eklem oluşturulmaktadır.
İlaç tedavileri, istirahat, fizik tedavi yöntemleri, eklem içi hyaluronik asit, prp, kök hücre uygulamaları gibi tedavi yöntemlerine rağmen rağmen şiddetli diz ağrısı olan, ağrı nedeniyle yürüme zorluğu yaşayan, günlük yaşam aktivitelerini diz ağrısı nedeniyle yapamayan ve kıkırdak hasarının ileri düzeyde olduğu hastalarda bu ameliyatın yapılması gerekmektedir. Bu ameliyatın yapıldığı hasta popülasyonunun çoğu 60-75 yaş arasındandır. Ancak hastanın klinik ve radyolojik bulguları ileri derecede kötü ise daha erken yaşlarda ameliyat planlanabilmektedir.
Dizde Kireçlenme Ameliyat Süreci
Ameliyat öncesi hazırlık aşamasından sonra hasta hastaneye yatırılır. Genel veya regional anestezi ile birlikte dizin ön kısmından cerrahi kesi yapılır ve eklem açığa çıkarılır. Eklemi oluşturan kemiklerin (femur, tibia ve patella) tahrip olmuş yüzeyleri uygun kesilerle çıkartılır ve hastanın kemiğinin boyutlarına uygun metal parçalar kemik çimentosu ile yerleştirilir. Metal parçalar arasına eklem hareketini sağlamak için polietilen parça yerleştirilir. Ameliyat süresi 1,5-2 saattir.
Ameliyat sonrası dönemde 1. gün erken hareket başlanır. Walker yardımı ile hasta ayağa kaldırılır ve yürütülür. 3-5 gün içinde hastaneden eve dönüş planlanır.
Dizde Kireçlenme Ameliyat Sonuçları
Ameliyat sonrası hastaların %95’ inden fazlasında diz ağrılarında belirgin bir azalma görülür. Yürüme mesafesi artar, hastalar günlük yaşam aktivitelerini kolayca yapabilmeye başlarlar. Ağrının belirgin olarak düzelmesi her hasta için farklı olmakla birlikte 3-8 hafta arasındadır. Ağır iş yapmak, dizi aşırı kıvırmak, koşma zıplama aktivitelerde bulunmak uygun değildir. Yürüyüş, yüzme gibi zorlayıcı olmayan sporlar yapılabilir. Araç kullanılabilir.
Ancak özellikle kilolu hastalarda, bu hareket açıklığı daha azdır. Eklem hareket açıklığı ortalama 110 derece civarındadır. Bu nedenle ameliyat sonrası oturarak namaz kılmak, yere tam çömelmek sıklıkla mümkün değildir.
Total diz protezini oluşturan parçalar, hareket sırasında ortaya çıkan sürtünmeye bağlı olarak zaman içinde aşınır. Uygun cerrahi teknik ve modern protez tasarımları kullanılarak yapılan diz protezlerinin ömrü günümüzde 15-20 yıla kadar uzamıştır. Gevşeyen diz protezleri, çoğu hastada ikinci bir ameliyat ile çıkartılıp yeniden protez yerleştirilebilir.
Ameliyat Sonrası Yaşanabilecek Yan Etkiler
Total diz protezi ameliyatından sonra görülen düşük oranda da olsa ciddi komplikasyonlar görülebilir. En sık kan akımının yavaşlamasına bağlı olarak bacak toplar damarlarında pıhtı oluşması (derin ven trombozu) görülür. Bunu önlemek için ameliyat sonrası kanı sulandırıcı ilaçlar uygulanır.
Ameliyattan sonra, protezin iltihaplanması %0.5 ile %2 arasında görülür. Başka vücut bölgesinde (İdrar yolunda, dişlerde, boğazda) enfeksiyon olması, şeker hastalığı varlığı bu riski artırabilir. Ameliyat öncesinde, varsa vücudun başka bölgelerindeki enfeksiyonların tedavisi gereklidir. Ameliyat sırasında profilaktik antibiyotik tedavisi yapılır. İşlem sırasında özel önlemler alınarak enfeksiyon riski azaltılır. Enfeksiyon gelişirse, tekrarlayan cerrahiler, protezin çıkartılıp antibiyotik tedavisi ve belirli bir süre sonra tekrar yerleştirilmesi gibi işlemler gerekli olabilir.
Ayrıca damar veya sinir yaralanmaları, protezin bazı parçalarının yerinden çıkması, protez çevresi kemik kırıkları, yara iyileşmesi sorunları gibi komplikasyonlar nadiren görülebilir.
Modern total diz protezleri MR uyumludur. Dizden uzak başka bir bölgenin MR’ının çekilmesinde bir sakınca yoktur.